fbpx

Strug jest  podstawowym narzędziem w stolarni. Bez niego żadna praca nie może się obejść. Jest używany cały czas, często przez wiele godzin intensywnej pracy. Musi być w pełni sprawny, zawsze gotowy do działania, niezawodny.

Dobry nowy strug jest niewątpliwie wart swej ceny. Jednak ich zestaw, to już spory koszt.

Z drugie strony. Używane narzędzia są dość tanie i będą tak samo sprawne w pracy.

Ale…

Używane narzędzia to zawsze loteria. Nigdy nie wiesz co przeszły, czy były zadbane, czy są dobre, czy tylko dobrze wyglądają.

Podzielę się z Tobą moim doświadczeniem w kupowaniu używanych, drewnianych strugów

Co opisuje poradnik?

Poradnik będzie Ci przydatny podczas kupowania wszystkich podstawowych rodzajów strugów

  • Ździerak
  • Równiacz
  • Gładzik
  • Spust
  • Kątnik
  • Zakładnik
  • itd.

Dowiesz się

  • Jakie wady występują najczęściej
  • Czego unikać
  • Jak doprowadzić strug do stanu używalności.

Wiedz czego szukasz

Najważniejszą rzeczą jest wiedzieć czego właściwie szukasz.

Jest bardzo wiele możliwości, dobrze wyglądających okazji, perełek których nikt nie widzi, i ładnych przedmiotów których nigdy nie użyjesz.

Poznaj swoje potrzeby

Masz już strugi, czy właśnie zbierasz podstawowy zestaw?

Jeśli kupujesz swoje pierwsze drewniane strugi, najlepiej kup ten który będzie niezbędny do wykonania planowanego projektu.

Konkretna potrzeba jest najlepszym doradcą.

Chcesz zbudować niewielkie skrzynki na kwiaty na balkonie? Kup gładzik, wystarczy.
Regał na książki z surowej tarcicy? Przyda się jeszcze równiacz i może spust.

Budujesz drzwiczki do szafki kuchennej? Wpustnik może być niezbędny.

Kup, dokładnie to co będziesz potrzebować. I nic więcej!!!

Z każdym kolejnym projektem kupisz kolejne narzędzia. Z każdym kolejnym będziesz też wiedzieć co jest przydatne a czego nie chcesz w swoich narzędziach.

Z czasem zbierzesz cały zestaw.

Masz już niezbędne strugi, używasz ich kilka miesięcy i coś zaczęło ci w nich przeszkadzać.

Nóż za ciężko się ustawia, a może po godzinie pracy boli ręka bo strug jest niewygodny?

To są konkretne potrzeby którym musisz zaradzić. Nie wystarczy że kupisz inny, kolejny strug. Teraz już wiesz czego nie kupować, Nie taki jaki masz. Poszukaj dokładniej, kup taki który nie ma wady która ci przeszkadza.

Kup narzędzie do pracy, nie do kolekcji

Pamiętaj o jednym. Kupujesz narzędzie do pracy. Ma wykonywać pracę, pomagać ci w niej, a nie przeszkadzać. Praca ręczna jest męcząca sama w sobie. Jeśli jeszcze do tego będzie trzeba “walczyć” z narzędziami… przegrasz.

To oznacza że trzeba postawić potrzeby i funkcjonalność narzędzia ponad “ale ładne”, ponad markę, ponad rzadkie okazy, ponad “takiego jeszcze nie mam”.

O każde narzędzie trzeba dbać. Gdzieś musi leżeć, trzeba je ostrzyć, utrzymywać w stanie gotowości do pracy.

Bardzo szybko zabraknie miejsca, czasu i pieniędzy.

Zbyt łatwo kupuje się ładne narzędzia które są zużyte, wybrakowane, niewygodne albo po okazyjnej cenie.

Najważniejsze cechy strugu

Wygoda

  • Czy dobrze leży w ręce
  • Czy róg jest wyprofilowany
  • Czy ma dodatkową piętkę
  • Czy nie ma ostrych krawędzi
  • Czy jest odpowiedni lekki lub odpowiednio ciężki

Jeśli nie będzie wygodny, nie będziesz go brać do ręki, nie będziesz chcieć go używać.

Obejrzyj jak wyglądają strugi marek Ulmia oraz E.C.E. Przyjrzyj się dokładnie kształtom. Profilowany róg, zaokrąglona pięta, dodatkowa piętka. To są cechy stanowiące o dobrej ergonomii narzędzia. Szukaj strugów o podobnych kształtach.

Żelazo

Nóż strugu, jego konstrukcja, użyta stal, trzymanie ostrości itd. są niekończącą się dyskusją. W praktyce, w czasie codziennej pracy, niezależnie jaki to jest nóż, będzie go trzeba ostrzyć co 20-30 minut strugania.

Każdy nóż się tępi, i zawsze zbyt szybko.

Ważniejsze jest by nóż był cały, bez szczerb, bez wżerów, był prosty i by nie był zużyty w połowie.

Dodatkowe cechy

Klejona stopa, pobijak metalowy na pięcie, mechaniczne regulacje, ładny lakier itp. rzeczy są tylko dodatkami.

Są przydatne, ale nie są niezbędne. Nie zmieniają jakości strugania. Nie zawracaj sobie nimi głowy za bardzo.

Dobry, używany strug – czyli jaki?

Drewniane strugi są z… drewna. A drewno się starzeje, pęka, gnije i zjadają je owady. Noże i inne metalowe części rdzewieją, są szczerbione i uszkadzane. Nic nie trwa wiecznie

Jak odróżnić nadające się do pracy narzędzia od śmiecia?

Drewno

Każde widoczne pęknięcie, ślady po zamoczeniu, kornikach czy zgnilizna powinno zwracać Twoją uwagę. Każde jest potencjalnie problematyczne.

  • Korpus strugu
    Każde pęknięcie korpusu, wcześniej czy później, okaże się problemem. Szukaj długich pęknięć przy rączce/rogu i od dołu na stopie.
  • Mocowanie noża/klina
    To bardzo częsta wada. Te małe elementy które trzymają klin i nóż podlegają dużemu obciążeniu i z czasem zawodzą. Nie da się tego naprawić! Przyjrzyj się dokładnie, mogą być bardzo małe. Każdy rodzaj mocowania noża z czasem zawodzi.
  • Rączki, rogi
    Drobne odłamania da się naprawić. Jest to jednak element który jest mocno obciążany w czasie pracy. Pęknięty, trzeba będzie wymienić. 
  • Drewniane śruby
    Dotyczy strugów z prowadnicami i ogranicznikami np. wpustnika. Drewniane gwinty i śruby dość często pełne są drobnych odłamań. Sprawdź to dokładnie. łatwo to przeoczyć. 
  • Było mokre, ale wyschło
    Ślady po zamoczeniu, plamy po wodzie, świadczą o złym przechowywaniu. Drewno wielokrotnie zalewane i suszone zaczyna pękać. Mogą być to widoczne pęknięcia np. w postaci pajęczyny drobnych pęknięć. 
  • Zgnilizna
    Czasem są to tylko małe skrawki korpusu czy rączki. Wyglądają jak odłamania, pozornie niegroźnie. Jednak drewno może być bardziej uszkodzone niż to widać.
  • Ślady po owadach
    Małe dziurki które łatwo przeoczyć. Nie zawsze są aż tak szkodliwe jak to się wydaje. Problem jest jednak inny. Nigdy nie widać wszystkich, i nigdy nie wiadomo ile ich jest naprawdę. Raz narzędzie będzie służyć jeszcze lata. Innym razem rozsypie się w dłoni.
  • Zużyta stopa
    Drewniany strug ściera się w czasie pracy. Drewna od spodu zostaje coraz mniej. Zwróć uwagę czy jest go wystarczająco dużo, czy stopa jest wystarczająco gruba. Stopa ściera się nierówno. Zużyte strugi, będą od przodu cieńsze niż od tyłu
  • Wstawka w stopie
    Ścieranie się stopy, powoduje poszerzanie się szczeliny na nóż. Gdy szczelina robi się zbyt szeroka, wkleja się nowy kawałek drewna tuż przy nożu. Taka wklejka oznacza jednak że strug był mocno używany i może być na wykończeniu.
  • Stopa z innego gatunku drewna
    Niektóre strugi, zwłaszcza gładziki, mają klejoną stopę. Korpus jest bukowy a stopa np. z akacji czy grabu. Takie stopy świadczą zwykle o dobrej jakości strugu. Są też potencjalnie problematyczne. Zdarza się że się odklejają w skutek wyschnięcia lub zalania drewna. Zwykle widać wąską szparę pomiędzy korpusem a doklejaną stopą.

Drewno buduje strug. Uszkodzone, rzadko da się w pełni naprawić. A naprawiać także trzeba umieć. Nie musisz, nie kupuj. Za tydzień znajdziesz inny egzemplarz w lepszym stanie, poczekaj. Pamiętaj że szukasz narzędzia do pracy a nie na wystawę.

Części metalowe

“Żelazo”, czyli nóż, jest tym, co czyni kawałek drewna, narzędziem. Musi być w dobrym stanie.

  • Rdza
    Rdza będzie zawsze. To normalne. Łatwo oczyścić taki nóż. Rdza jest powierzchowna, niczego nie uszkadza. Ważne, by odróżnić rdzę od wżerów.
  • Wżery
    Bardzo niepożądane zjawisko. Może uniemożliwić naostrzenie noża. Wżery, to głębokie uszczerbki w metalu spowodowane przez rdzę. Wżery wyglądają jak małe dołki w metalu i zawsze jest ich dużo naraz.
  • Szczerby
    Bardzo często nóż starego strugu będzie wyszczerbiony. Da się je łatwo wyeliminować. Jednak zdarza się że nóż ma duży ubytek na ostrzu. To już większy problem i dużo pracy w doprowadzeniu noża do porządku.
  • Ile zostało noża
    Laminowany nóż (żelazo + stalowe ostrze) ma użyteczne ostrze.długość 4-5 cm. Takie noże często są zużywane do cna, nie zostaje nic co można naostrzyć.
    Łatwo przeoczyć zużyty nóż zwłaszcza gdy nie można go zobaczyć wyjętego z korpusu. Popatrz ile noża wystaje ponad korpus. Czasem da się po tym ocenić sytuację.
  • Krzywe, wygięte, obstukane
    Metalowe części strugów są czasem używane niezgodnie z przeznaczeniem. Ktoś potrzebował “czegoś metalowego” do wyprostowania gwoździa, albo uciął kawałek ogranicznika bo potrzebna była “blaszka”. Bywa i tak.
  • Zgubiło się
    Czy wszystko jest na miejscu? Niczego nie brakuje? Nóż, odchylak, ogranicznik, śruba? Bywa, że strugi są “kompletowane”. Dobry korpus, dostaje nowy nóż. Śruba z jednego strugu trafia do innego. Niby wszystko jest w porządku, aż nie zacznie się takim strugiem pracować. Nóż jakoś ciężko zaklinować, śruba nie trzyma, przekręca się… problemom może nie być końca.

Uszkodzenia części metalowych, stolarzowi, jest trudno naprawić. Zagubionych nie ma jak dorobić. A naprawianie metalowych elementów zajmuje dużo czasu.

Kupuję !!!

Powoli, powoli… wszystko sprawdzone?

Zwykle jest dostępnych kilka egzemplarzy danego typu strugu. Sprawdź wszystkie raz jeszcze, porównaj, przyjrzyj się dokładnie. Ważne, by wybrać najlepszy dostępny. Nie najtańszy, nie najdroższy, nie najładniejszy, nie z najtańszą dostawą.

Jest wiele rzeczy których nie widać na zdjęciach (kupowanie na aukcjach). 

  • Ruszająca się rączka
  • Zużycie noża
  • Pęknięcie z drugiej strony korpusu
  • Brakująca śruba
  • Połamany klin
  • itd.

Na pewno, zdarzy się że kupisz coś, co jednak nie będzie tak dobre jak się wydawało. Miej to w pamięci.

Najlepszy strug

  • Bez pęknięć (mocowanie noża, korpus)
  • Nie zużyty (stopa, nóż)
  • Wszystko w komplecie (nóż, odchylak, dodatkowe noże, prowadnice, ograniczniki)

Idealny zakup, to taki, gdzie po godzinie czy dwóch pracy nad oczyszczeniem i naostrzeniem noża, będzie można używać narzędzia przez kolejne kilka lat.

Przygotowanie do pracy

Strug już kupiony. Jest w lepszym lub gorszym stanie. Tak czy inaczej, trzeba przygotować go do pracy.

Czyszczenie

Strug zawsze będzie wymagał oczyszczenia. Często są tłuste, zakurzone, ochlapane farbą, złazi lakier, farba. To wszystko należy zetrzeć. Tak by strug w dotyku był gładki, by nic nie drapało dłoni, nie ocierało. Będziesz pracować nim godzinami. Każdy drobiazg pozostawi odcisk na dłoni jeśli przejedziesz po nim 539 razy.

Drobne naprawy

Luźne rączki są bardzo częstą przypadłością. Wyczyść stary klej i wklej je ponownie.

Uważaj jednak przy ich wyciąganiu. Rękojeści i rogi strugów są bardzo często mocowane także mechanicznie. Jaskółczy ogon, dodatkowa śruba itp. Luźna rączka, czasem całkiem dobrze się trzyma i łatwo możesz ją niechcący wyłamać.

Nóż. Odrdzewianie i ostrzenie

Poświęć na odnowienie noża tyle czasu ile będzie trzeba, nie śpiesz się. Podziękujesz sobie później za każdą poświęconą na to chwilę.

Oczyść nóż z brudu i rdzy. Wyprostuj, jeśli trzeba. Wygładź tylną powierzchnię. Jeśli są na niej drobne wżery, poświęć czas na usunięcie ich. Naostrz nóż. Każdy, najdrobniejsza szczerba na nożu, pozostawi ślad na struganym drewnie.

Trzeba poświęcić godzinę lub dwie na doprowadzenie noża do idealnego stanu? Poświęć trzy.

Na końcu, zabezpiecz stal olejem lub woskiem by nie rdzewiała.

Odchylak

Jeśli jest to nóż z odchylakiem, trzeba także zadbać o odchylak. Musi ściśle przylegać do noża, a krawędź trzeba naostrzyć, niemal tak samo dobrze jak sam nóż.

Dopasowanie klina

Klin w starym strugu jest dobity tak, że ledwo można go wyciągnąć. Drewno przez lata zeschło się, klin wchodzi zbyt głęboko i blokuje wióry podczas strugania. Jego cieńszy koniec trzeba skrócić. Wystarczy ściąć dłutem kilka milimetrów.

Brakujące i uszkodzone części

Dotyczy to, przede wszystkim, wszelkiego rodzaju prowadnic i ograniczników. Zwykle dość łatwo dorobić te części.

Wyrównanie stopy

Prosta do wykonania, ale i ważna czynność.
Jeśli masz inny strug, gładzik, możesz go użyć do wyrównania. Ustaw bardzo cienki wiór, strug który równasz, zamocuj w imadle. Kilka przejść strugiem po stopie zwykle wystarcza.

Jest jeszcze jedna metoda równania stopy. Potrzebujesz inną równą powierzchnię. Nada się gruba sklejka, płyta wiórowa (laminowana najlepsza), kawałek płyty kamiennej polerowanej, gruba tafla szkła itp. Równe, twarde i wystarczająco długie. 50 cm i więcej.
Naklej na tą płytę, za pomocą dwustronnej taśmy klejącej, kawałek papieru ściernego w rolce. Gradacja 80-120. Na tym papierze wygładź stopę, dokładnie w taki sam sposób jak się struga. Idzie to zadziwiająco szybko.
Nie zapomnij cofnąć noża!!!

Jeszcze jedna uwaga o stopie strugu. W gładziku, równiaczu, ździeraku i spuście. Zawsze zetnij wszystkie ostre krawędzie. Dwie boczne, przód i tył. Zapobiegnie to ich uszkodzeniom podczas strugania, ułatwi samo struganie oraz zapobiegnie powstawaniu śladów na drewnie podczas cofania strugu.

Pierwszy wiór

Teraz możesz nauczyć się nowego narzędzia. Co przez to rozumiem?

  • Jak się go trzyma w ręce?
  • Czy nic nie uwiera w dłonie?
  • Czy idzie prosto po drewnie (kształt korpusu i rączek)?
  • Jak reaguje na ustawianie noża (mocniej czy słabiej puknąć)?
  • Jak szybko nóż się tępi?
  • Czy wióry nie zapychają strugu?

Popracuj trochę na kawałku niepotrzebnej deski, sprawdź dwa trzy gatunki drewna, np. sosnę i dąb, przyzwyczaj się do nowego narzędzia.

Może nóż trzeba doostrzyć bo pominięta została mała szczerba?

Wióry zahaczają o klin? Trzeba to poprawić.

Teraz możesz cieszyć się nowym narzędziem i myśleć o rzeczach które zbudujesz z jego pomocą.


Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *